Kupujemy mniej chleba i mięsa. Jak zmieniają się nasze wydatki?

Badanie budżetów gospodarstw domowych pełni ważną funkcję w ocenie poziomu życia ludności, jest bowiem jedynym źródłem informacji o dochodach, wydatkach, spożyciu ilościowym żywności oraz o wyposażeniu gospodarstw domowych w dobra trwałego użytkowania. Prowadzone jest metodą reprezentacyjną (opartą na próbie losowej), która daje możliwość uogólnienia (z określoną precyzją) uzyskanych wyników na wszystkie gospodarstwa domowe. Przedstawione wyniki badania ustalono na podstawie oświadczeń osób biorących w nim udział.

W 2025 r. w województwie mazowieckim badaniem tym objęto 3833 gospodarstwa domowe (3886 w 2024 r.), co stanowiło 13,5% wszystkich gospodarstw zbadanych w kraju. Przeciętna liczba osób w gospodarstwie domowym wyniosła 2,37 (w 2024 r. – 2,38), z czego 1,11 to osoby pracujące (tak samo w 2024 r.). W skali roku zwiększyła się przeciętna liczba osób pozostających na utrzymaniu z 0,57 do 0,58, zmniejszyła się natomiast liczba osób pobierających świadczenia społeczne z 0,66 do 0,64.

Dochody gospodarstw domowych

Decydujący wpływ na poziom warunków życia członków gospodarstwa domowego ma dochód rozporządzalny, który jest sumą bieżących dochodów (pieniężnych i niepieniężnych) gospodarstwa domowego pomniejszoną o podatki od dochodów, spadków, darowizn oraz nieruchomości. Przeznaczany jest na wydatki oraz przyrost oszczędności.

W 2025 r. w gospodarstwach domowych w województwie mazowieckim przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę wynosił 4033,85 zł. Jego wartość zwiększyła się w skali roku o 11,1% (o 401,59 zł) i była o 15,2% (o 533,64 zł) wyższa od analogicznego dochodu w kraju (3500,21 zł).

Na dochód rozporządzalny gospodarstwa domowego składają się przede wszystkim dochody z pracy najemnej oraz dochody ze świadczeń społecznych. W 2025 r. ich udział w dochodzie rozporządzalnym wynosił odpowiednio 58,2% i 22,1%.

W porównaniu z 2024 r. zwiększył się udział dochodów z gospodarstwa indywidualnego w rolnictwie (o 0,5 p. proc.) oraz z pracy na własny rachunek (o 0,3 p. proc.). Zmniejszył się natomiast udział dochodów ze świadczeń społecznych (o 1,0 p. proc.) i pracy najemnej (o 0,2 p. proc.).

Dochód rozporządzalny pomniejszony o pozostałe wydatki (m.in. kwoty przekazane innym gospodarstwom domowym i instytucjom niekomercyjnym, w tym dary; niektóre podatki, składki na ubezpieczenia społeczne płacone samodzielnie przez podatnika, odszkodowania za wyrządzone szkody) jest dochodem do dyspozycji. W 2025 r. w województwie mazowieckim dochód do dyspozycji przypadający na 1 osobę w gospodarstwach domowych wyniósł 3957,75 zł (o 11,3% wyższy w stosunku do 2024 r.). Jednocześnie był wyższy od przeciętnego w kraju o 15,4% (o 529,25 zł).

Wydatki gospodarstw domowych

W 2025 r. przeciętne miesięczne wydatki gospodarstwa domowego na 1 osobę w województwie wynosiły 2259,85 zł i były o 4,9% (o 104,77 zł) wyższe niż przed rokiem. Wydatki miesięczne ponoszone przez 1 osobę w województwie mazowieckim były o 12,1% (o 244,43 zł) wyższe niż przeciętnie w kraju (2015,42 zł).

Udział przeciętnych miesięcznych wydatków na 1 osobę w dochodzie rozporządzalnym ukształtował się na poziomie 56,0% i był o 3,3 p. proc. niższy niż w 2024 r. (w kraju relacja ta wyniosła 57,6%, tj. o 1,7 p. proc. mniej niż rok wcześniej).

W strukturze wydatków dominowały te związane z zakupem towarów i usług konsumpcyjnych, kształtując się na poziomie 96,6% (o 0,2 p. proc. więcej w stosunku do poprzedniego roku). Najistotniejszą grupę stanowiły wydatki na żywność i napoje bezalkoholowe, na które gospodarstwa domowe przeznaczały przeciętnie 22,4% ogółu wydatków (o 0,2 p. proc. mniej niż w 2024 r.). Znaczącą grupą wydatków były opłaty ponoszone z tytułu użytkowania mieszkania lub domu i za korzystanie z nośników energii – w 2025 r. stanowiły one przeciętnie 18,9% ogółu wydatków (o 1,0 p. proc. więcej niż przed rokiem).

Struktura wydatków gospodarstw domowych województwa mazowieckiego nie odbiegała znacząco od struktury tych wydatków w kraju. Największą różnicę odnotowano w wydatkach na żywność i napoje bezalkoholowe, których udział był o 2,7 p. proc. niższy niż średnio w kraju. Wyższy natomiast od średniej krajowej był m.in. udział wydatków na rekreację i kulturę (o 2,0 p. proc.) oraz na restauracje i hotele (o 1,7 p. proc.).

Spożycie artykułów żywnościowych

W województwie mazowieckim odnotowano mniejsze niż w kraju przeciętne spożycie na osobę takich artykułów jak: mięso surowe oraz kawa, herbata i kakao (po 11,5%), ziemniaki (o 11,0%), oleje i tłuszcze (o 10,0%), mleko (o 8,2%), wędliny i inne przetwory mięsne (o 7,7%), pieczywo (o 5,6%), sery i twarogi (o 5,5%), warzywa (o 3,9%), cukier (o 3,1%), soki owocowe i warzywne (o 2,5%), owoce (o 1,3%). Większe było natomiast spożycie np. ryb i owoców morza (o 8,0%) oraz wód mineralnych i źródlanych (o 4,4%).

Wyposażenie w przedmioty trwałego użytkowania

W 2025 r., podobnie jak w roku poprzednim, powszechnie występującymi w gospodarstwach domowych dobrami trwałego użytkowania były urządzenia takie jak: telefony komórkowe, pralki automatyczne czy odbiorniki telewizyjne.

W stosunku do średniej krajowej, w województwie odnotowano większy odsetek gospodarstw domowych wyposażonych np. w zmywarkę do naczyń (o 6,4 p. proc.), komputer osobisty, laptop, tablet (o 5,4 p. proc.), drukarkę, urządzenie wielofunkcyjne (o 5,3 p. proc.), rower (o 4,0 p. proc.), kuchenkę mikrofalową (o 1,7 p. proc.), samochód osobowy (o 1,4 p. proc.). Mniejszy niż średnio w kraju był udział gospodarstw domowych wyposażonych w sprzęt do odbioru, nagrywania i odtwarzania dźwięku (o 6,4 p. proc.), odbiornik telewizyjny (o 2,1 p. proc.), telefon stacjonarny (o 1,7 p. proc.), motocykl, skuter, motorower (o 1,0 p. proc.), pralkę automatyczną (o 0,4 p. proc.).

Subiektywna ocena sytuacji materialnej gospodarstw domowych

Subiektywna ocena sytuacji materialnej gospodarstw domowych w porównaniu z 2024 r. uległa poprawie.